GAZETA E LONDRES – Do të vazhdojë Altin Dumani në krye të SPAK? Një analizë mbi mundësinë e rizgjedhjes
Nga Kujtim Vani
Altin Dumani, kreu aktual i Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), po afrohet drejt përfundimit të mandatit të tij trevjeçar. I emëruar në dhjetor të vitit 2022, Dumani ka udhëhequr disa nga hetimet më të bujshme ndaj zyrtarëve të lartë në Shqipëri, përfshirë dosjen e inceneratorëve dhe çështje që prekin edhe emra të lartë të pushtetit vendor dhe qendror. Por a do të rizgjidhet ai për një mandat të dytë?
E drejta ligjore për rizgjedhje
Sipas ligjit që rregullon funksionimin e SPAK, drejtuesi i kësaj strukture zgjidhet nga radhët e prokurorëve të saj për një mandat trevjeçar, me të drejtë rizgjedhjeje vetëm një herë. Vendimi merret nga Këshilli i Lartë i Prokurorisë (KLP) me shumicë votash. Kjo do të thotë se, teknikisht, Altin Dumani ka të drejtë të kandidojë sërish në fund të vitit 2025.
Bilanci i një drejtimi të fortë
Nën drejtimin e tij, SPAK ka ndërmarrë një sërë hetimesh të ndjeshme dhe me impakt të madh publik. Dosjet për inceneratorët, hetimet ndaj ish-ministrave dhe kryetarëve të bashkive, si dhe përfshirja në operacione ndërkombëtare kundër krimit të organizuar, kanë konsoliduar profilin e Dumanit si një figurë vendimtare për ecurinë e reformës në drejtësi.
Analistët bien dakord se ai ka ruajtur një profil të ulët publik, por një qasje të ashpër dhe të vendosur brenda sistemit të drejtësisë, duke mos kursyer asnjë emër apo funksion, përfshirë edhe zyrtarë të rëndësishëm të mazhorancës aktuale.
Politika dhe presioni publik
Pavarësisht se nuk ka pasur sulme të drejtpërdrejta ndaj tij, është e qartë se SPAK ka qenë shpesh në qendër të debatit politik. Një pjesë e mazhorancës e ka kritikuar institucionin për “veprime selektive”, ndërsa opozita ka tentuar ta përdorë si mjet legjitimimi për akuzat ndaj qeverisë – pa qenë gjithmonë e qartë në qëndrimet e saj për dosje që përfshijnë edhe figura opozitare.
Në këtë kontekst, balancat brenda KLP-së do të jenë vendimtare për fatin e Dumanit, ndonëse ai gëzon një reputacion profesional pozitiv brenda vetë institucionit.
Mbështetja ndërkombëtare: faktori i heshtur por vendimtar
Përtej kufijve, mbështetja ndërkombëtare ndaj punës së Altin Dumanit është e dukshme. Ambasada e SHBA dhe përfaqësuesit e BE-së në Tiranë kanë lavdëruar vazhdimisht punën e SPAK dhe nevojën për pavarësi totale të këtij institucioni, sidomos kur ai përballet me presion politik apo publik.
Në fakt, Dumani shihet nga partnerët ndërkombëtarë si një nga garantët e pakompromis të reformës në drejtësi, dhe kjo mbështetje pritet të ketë një ndikim të tërthortë edhe mbi vendimmarrjen e ardhshme të KLP-së.
A do të rizgjidhet?
Nëse do t’i bëjmë një bilanc të gjendjes, gjasat për rizgjedhjen e Altin Dumanit në dhjetor 2025 janë reale dhe të favorshme:
Ka të drejtë ligjore të rikandidojë;
Ka performancë të vlerësuar në publik dhe ndërkombëtarisht;
Nuk është përfshirë në skandale apo përplasje politike të drejtpërdrejta;
Gëzon respekt profesional mes kolegëve të SPAK dhe, deri më tani, nuk ka sinjale se KLP do të ndërmarrë një qasje ndryshe.
Megjithatë, gjithçka do të varet nga balancat brenda KLP-së në momentin e votimit. Deri atëherë, Dumani pritet të vazhdojë në ritmin e tij të zakonshëm: në heshtje, por me goditje të forta brenda sistemit.
Fakte: Çfarë e bën të veçantë drejtimin e Altin Dumanit në SPAK?
1. Hetime ndaj figurave më të larta të politikës shqiptare Sali Berisha, ish-president dhe ish-kryeministër, është nën hetim nga SPAK për korrupsion, në lidhje me dosjen e privatizimit të ish-kompleksit “Partizani”.
Ilir Meta, ish-president i Republikës dhe ish-kryeministër, po hetohet për pasuri të pajustifikuar dhe financime të dyshimta.
Kjo është hera e parë në historinë e Shqipërisë që dy ish-presidentë, dhe ish-kryeministra, përballen me drejtësinë si të pandehur.
2. Dosje të rënda që kanë sfiduar status quo-në
Inceneratorët: zyrtarë të lartë si Lefter Koka, Alqi Bllako dhe hetim aktiv ndaj Erion Veliajt.
Hetime ndaj krimit të organizuar dhe goditje të grupeve kriminale në bashkëpunim me agjenci ndërkombëtare.
3. Mbështetje e fortë ndërkombëtare
Ambasada e SHBA në Tiranë ka deklaruar publikisht:
“SPAK ka marrë drejtimin e duhur për të vendosur drejtësinë mbi pandëshkueshmërinë.”
BE e ka vlerësuar punën e SPAK si një shtyllë të integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
4. Rritje e besimit publik
Sipas sondazheve të publikuara nga institucionet shqiptare dhe ndërkombëtare, SPAK është ndër institucionet me rritjen më të madhe të besimit qytetar që nga 2022.
Gazeta e Londrës News do të ndjekë nga afër zhvillimet që lidhen me këtë çështje, e cila mund të përcaktojë ritmin dhe qëndrueshmërinë e drejtësisë së re në Shqipëri.
