GAZETA E LONDRES – Gjygji i poshtërsisë jep 81 vite burg për krerët e UÇK-s

Kadri Veseli është dënuar me 18 vjet burgim, ndërsa Rexhep Selimi me 13 vjet burgim.

Vendimi i shpallur sot është i shkallës së parë dhe nuk përbën përfundimin e procesit gjyqësor. Mbrojtja e të dënuarve ka të drejtë ta apelojë aktgjykimin dhe çështja mund të shqyrtohet nga një panel i veçantë i Gjykatës së Apelit.

Një proces i gjatë dhe me rëndësi të veçantë

Procesi ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit ka qenë ndër gjykimet më të rëndësishme të zhvilluara në Hagë në lidhje me luftën e Kosovës.

Gjykimi filloi në prill të vitit 2023 dhe gjatë procesit u paraqitën dëshmi të shumta dhe një numër i madh provash.

Sipas të dhënave të publikuara nga Dhomat e Specializuara, në proces kanë dëshmuar 134 dëshmitarë, ndërsa 156 viktima kanë marrë pjesë në procedurë.

Çështja gjyqësore është zhvilluar mbi bazën e përgjegjësisë penale individuale të katër të akuzuarve. Kjo është një pikë e rëndësishme për t’u dalluar nga interpretimet politike që mund të bëhen pas shpalljes së aktgjykimit.

BE-ja bën thirrje për qetësi dhe përmbajtje

Pas shpalljes së vendimit, Bashkimi Evropian u ka bërë thirrje të gjitha palëve dhe aktorëve politikë në Kosovë dhe në rajon që të tregojnë përmbajtje, qetësi dhe përgjegjësi.

Zëdhënësi i BE-së, Guillaume Mercier, tha se Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar duhet të lejohen ta ushtrojnë mandatin e tyre pa ndërhyrje.

Sipas BE-së, drejtësia duhet të ndjekë rrjedhën e saj, duke theksuar se kjo është veçanërisht e rëndësishme për viktimat.

Bashkimi Evropian ka rikujtuar gjithashtu se personat e dënuar kanë të drejtë ta apelojnë aktgjykimin para një paneli tjetër gjyqtarësh.

BE-ja ka përsëritur mbështetjen e saj për Dhomat e Specializuara, duke theksuar se ato janë krijuar në bazë të vendimeve të Kuvendit të Kosovës dhe funksionojnë brenda sistemit juridik të Kosovës.

Në deklaratat e saj, BE-ja ka vënë theks edhe te nevoja për mbrojtjen e viktimave dhe dëshmitarëve dhe për shmangien e çdo forme frike, hakmarrjeje apo tensioni.

LDK: Shqetësim i thellë për dënimet

Reagim ka ardhur edhe nga Lidhja Demokratike e Kosovës, e cila e ka pritur aktgjykimin me “shqetësim shumë të thellë”, veçanërisht për shkak të masës së dënimeve të shqiptuara ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së.

LDK-ja ka bërë thirrje për qetësi, maturi dhe përgjegjësi, duke kërkuar që të shfrytëzohen të gjitha mundësitë ligjore për kundërshtimin e vendimit.

Partia ka mbështetur kërkesën për shterimin e të gjitha kanaleve ankimore, përfshirë edhe procedurat e shkallës së dytë.

Në reagimin e saj, LDK-ja ka theksuar se aktgjykimi nuk mund ta ndryshojë, sipas saj, atë që e konsideron si të vërtetën historike të luftës së Kosovës dhe rolin që UÇK-ja ka pasur në historinë moderne të vendit.

LDK-ja u ka bërë thirrje gjithashtu përfaqësuesve politikë që të shmangin retorikën që mund të nxisë tensione dhe ndasi në shoqëri.

Reagimi nga Beogradi

Ndërkohë, aktgjykimi është pritur me një tjetër interpretim në Serbi.

Zëvendëskryeministri dhe ministri në detyrë i Punëve të Brendshme të Serbisë, Ivica Daçiq, ka deklaruar se vendimi i Hagës përbën, sipas tij, një konfirmim të pretendimeve që Beogradi ka bërë prej vitesh për UÇK-në.

Daçiq ka pretenduar se aktgjykimi dëshmon se UÇK-ja ishte një “organizatë kriminale dhe terroriste” dhe se drejtuesit e saj politikë dhe ushtarakë kanë qenë përgjegjës për krime gjatë luftës në Kosovë.

Megjithatë, ky është interpretimi politik i Daçiqit dhe i autoriteteve serbe dhe nuk duhet paraqitur si një përfundim juridik i përgjithshëm i aktgjykimit.

Dhomat e Specializuara i kanë gjykuar katër ish-krerët mbi bazën e përgjegjësisë së tyre individuale penale, ndërsa ata janë shpallur të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit.

Daçiq ka kritikuar pikërisht këtë pjesë të vendimit, duke e cilësuar rrëzimin e akuzave për krime kundër njerëzimit si një “manovër politike” dhe duke pretenduar se vendimi nuk pasqyron plotësisht vuajtjet e viktimave serbe.

Çfarë ndodh tani?

Me shpalljen e aktgjykimit të shkallës së parë, procesi nuk ka përfunduar.

Mbrojtja mund të paraqesë ankesë dhe vendimi mund të shqyrtohet nga një panel i Gjykatës së Apelit. Kjo do të thotë se dënimet dhe përfundimet e shpallura sot mund të jenë objekt i shqyrtimit të mëtejshëm gjyqësor.

Për Kosovën, aktgjykimi pritet të sjellë reagime të shumta politike dhe shoqërore. Për familjet e viktimave, ai përfaqëson një moment të rëndësishëm në procesin e kërkimit të drejtësisë. Ndërsa për shumë qytetarë të Kosovës, çështja lidhet edhe me mënyrën se si trajtohet historikisht lufta dhe roli i UÇK-së në çlirimin e vendit.

Në të njëjtën kohë, institucionet evropiane kanë bërë thirrje që çdo reagim ndaj vendimit të jetë i qetë dhe brenda kuadrit ligjor, duke theksuar rëndësinë e mbrojtjes së viktimave dhe dëshmitarëve.

Një kapitull i ri i procesit gjyqësor

Aktgjykimi i 16 shtatorit 2026 shënon përfundimin e një prej fazave më të rëndësishme të procesit ndaj ish-krerëve të UÇK-së, por jo fundin e çështjes.

Tashmë vëmendja kalon te procesi i apelimit, ku mbrojtja do të ketë mundësinë të kundërshtojë përfundimet dhe dënimet e shkallës së parë.

Ndërkohë, reagimet e para nga Prishtina, Brukseli dhe Beogradi tregojnë se aktgjykimi do të vazhdojë të jetë në qendër të debatit publik në Kosovë dhe në rajon, jo vetëm për aspektin juridik, por edhe për pasojat e tij në kujtesën historike, marrëdhëniet politike dhe procesin e pajtimit.