GAZETA E LONDRES – “Lufta në hije” e Rusisë dhe testi real i qëndrueshmërisë së NATO-s
Nga një raport i fundit i institutit britanik RUSI del qartë se Europa nuk ndodhet më në një periudhë paqeje klasike, por në një fazë të ndërmjetme – një konflikt i padeklaruar, ku sabotimi, ndërhyrjet hibride dhe operacionet e fshehta po bëhen instrumente të përditshme të politikës së jashtme ruse.
Koncepti i ashtuquajtur “luftë në hije” nuk është më një metaforë analitike, por një realitet operacional. Që nga pushtimi i Ukrainës në vitin 2022, operacionet e sabotimit të atribuuara Rusisë janë rritur jo vetëm në numër, por edhe në kompleksitet dhe shtrirje gjeografike, duke përfshirë pothuajse të gjithë hapësirën europiane të NATO-s.
Nga lufta konvencionale te strategjia hibride
Ajo që vihet re është një zhvendosje e qartë nga konfrontimi i drejtpërdrejtë ushtarak drejt një strategjie hibride, ku kufiri mes paqes dhe luftës bëhet gjithnjë e më i paqartë. Sabotimi i infrastrukturës, ndërprerja e zinxhirëve logjistikë dhe përdorimi i ndërmjetësve janë pjesë e një doktrine që në traditën ruse njihet si “diversiya”.
Qëllimi nuk është domosdoshmërisht shkatërrimi i menjëhershëm, por krijimi i pasigurisë së vazhdueshme, rritja e kostove dhe testimi i kufijve të reagimit të NATO-s. Në këtë kuptim, çdo incident – sado i vogël – bëhet pjesë e një loje më të madhe strategjike.
Dobësia strukturore e Perëndimit
Raporti nxjerr në pah një problem më të thellë: ekspozimin e lartë të shoqërive dhe ekonomive perëndimore ndaj ndërhyrjeve të tilla.
Europa moderne është ndërtuar mbi:
- rrjete të hapura transporti
- zinxhirë kompleksë furnizimi
- sisteme logjistike të ndërvarura
Këto janë pikërisht elementet që e bëjnë atë efikase në kohë paqeje, por të brishtë në kushtet e një konflikti hibrid. Ndryshe nga Rusia, e cila operon me një logjikë më të centralizuar dhe më pak transparente, vendet e NATO-s përballen me kufizime ligjore dhe institucionale që e bëjnë reagimin më të ngadaltë dhe më të vështirë për t’u koordinuar.
Mohueshmëria si armë strategjike
Një nga elementët më të rëndësishëm të kësaj strategjie është mohueshmëria e besueshme (plausible deniability). Duke përdorur ndërmjetës, individë të radikalizuar apo edhe aktorë të pavetëdijshëm, Rusia krijon një zonë gri ku atribuimi bëhet i vështirë dhe reagimi politik i pasigurt.
Kjo e vendos NATO-n përballë një dileme klasike:
- të reagojë fort pa prova të plota, duke rrezikuar përshkallëzim
- apo të reagojë dobët, duke inkurajuar operacione të tjera
Në të dy rastet, avantazhi strategjik mbetet te aktori që operon në hije.
Testi i unitetit politik të NATO-s
Më shumë sesa dëmtimi fizik i infrastrukturës, objektivi kryesor duket të jetë uniteti politik i Aleancës. Sabotimi synon të krijojë presion të brendshëm në vendet europiane, duke nxitur debate mbi koston e mbështetjes për Ukrainën dhe duke ushqyer ndarje politike.
Në këtë kuptim, “lufta në hije” është edhe një luftë psikologjike dhe politike, ku opinioni publik bëhet një fushë beteje po aq e rëndësishme sa infrastruktura fizike.
Çfarë rrezikon Europa?
Nëse ky trend vazhdon, Europa përballet me disa rreziqe konkrete:
- normalizimin e sabotimit si mjet politik
- rritjen e kostove ekonomike dhe të sigurisë
- fragmentimin e qëndrimeve brenda NATO-s
- dobësimin gradual të besimit publik në institucionet shtetërore
Këto nuk janë pasoja të menjëhershme, por procese që zhvillohen në mënyrë të ngadaltë dhe kumulative – pikërisht ajo që e bën këtë strategji efektive.
Përtej sigurisë: një sfidë për modelin demokratik
Në thelb, sfida që paraqet kjo strategji nuk është vetëm ushtarake, por sistemike. Ajo vë në provë aftësinë e demokracive për të reaguar ndaj kërcënimeve që nuk janë as plotësisht të dukshme, as plotësisht të provueshme.
Në këtë kontekst, përgjigjja nuk mund të jetë vetëm teknike (forcimi i infrastrukturës), por duhet të jetë edhe politike:
- rritje e kohezionit brenda NATO-s
- komunikim më i qartë me publikun
- ndërtim i qëndrueshmërisë institucionale dhe shoqërore
Një realitet i ri gjeopolitik
Raporti i RUSI konfirmon atë që shumë analistë kanë paralajmëruar: Europa ka hyrë në një epokë të re, ku konflikti nuk shpallet, por zhvillohet në mënyrë të vazhdueshme dhe të fragmentuar.
Në këtë realitet të ri, suksesi nuk matet vetëm me fitore në fushën e betejës, por me aftësinë për të përballuar presionin e vazhdueshëm, për të ruajtur unitetin politik dhe për të mbrojtur funksionimin normal të shoqërisë.
“Lufta në hije” nuk synon të fitojë një betejë të vetme – por të lodhë, të dobësojë dhe të testojë Perëndimin në afatgjatë.
