Protesta e Zvërnecit nxjerr në skenë 96 shoqatat: Peticion TD në Tiranë

GAZETA E LONDRES – Protesta e Zvërnecit nxjerr në skenë 96 shoqatat: Peticion TD në Tiranë

Teksa protesta para Kryeministrisë për mbrojtjen e zonës së Zvërnecit ka hyrë në javën e dytë dhe kauza fillestare duket se është zbehur mes një morie shqetësimesh sociale e politike, debati për të ardhmen e zonave të mbrojtura në Shqipëri po merr një dimension shumë më të gjerë institucional dhe europian. Në një peticion të nënshkruar nga 96 organizata të shoqërisë civile, vëmendja nuk përqendrohet vetëm te projekti i planifikuar në Peizazhin e Mbrojtur Pishë-Poro–Nartë, por te vetë filozofia e zhvillimit që po ndiqet në territoret me vlera të veçanta natyrore. Organizatat argumentojnë se ndryshimet e vitit 2024 në ligjin “Për Zonat e Mbrojtura” kanë krijuar hapësira për ndërhyrje që cenojnë integritetin ekologjik të këtyre zonave, duke e vendosur Shqipërinë përballë një konflikti të mundshëm mes objektivave të zhvillimit ekonomik afatshkurtër dhe detyrimeve që burojnë nga procesi i anëtarësimit në Bashkimin Europian.

Përtej kundërshtimit të një resorti të vetëm, peticioni ngre pyetje themelore mbi mënyrën se si po administrohen pasuritë natyrore kombëtare, mbi transparencën e vendimmarrjes publike dhe mbi koston që mund të ketë për vendin lejimi i investimeve në territore që pritet të bëhen pjesë e rrjetit europian Natura 2000. Në thelb, debati nuk është vetëm mjedisor. Ai lidhet me modelin e zhvillimit që Shqipëria zgjedh të ndjekë në prag të integrimit europian dhe me aftësinë e institucioneve për të balancuar interesin ekonomik me mbrojtjen afatgjatë të trashëgimisë natyrore. Peticioni i organizatave e zhvendos kështu diskutimin nga protesta e rrugës drejt një sfide më të madhe: a mund të bashkëjetojnë investimet turistike elitare me standardet e ruajtjes së biodiversitetit që kërkon Bashkimi Europian, apo këto dy objektiva po hyjnë në një kurs përplasjeje që do të ketë pasoja për dekadat e ardhshme?

Ja peticioni i plotë dërguar trupit diplomatik në Tiranë

Përmes kësaj letre, ju drejtohemi publikisht me kërkesën për rishikimin e politikave të Qeverisë Shqiptare lidhur me Zonat e Mbrojtura. Kjo kërkesë vjen në vijim të qëndrimit të përbashkët të organizatave të shoqërisë civile, të paraqitur në vitin 2024, lidhur me ndryshimet në Ligjin nr. 81/2017 “Për Zonat e Mbrojtura”. Pavarësisht kundërshtimeve dhe komenteve të paraqitura nga shoqëria civile, në shkurt të vitit 2024 Kuvendi miratoi ligjin e ndryshuar.

Me keqardhje konstatojmë se, ashtu siç kishim paralajmëruar, ndryshimet e miratuara në Ligjin për Zonat e Mbrojtura po hapin rrugën jo vetëm për degradimin e tyre, por edhe për mungesë transparence në vendimmarrje, anashkalim të strukturave të vendimmarrjes mjedisore dhe ushtrim dhune ndaj qytetarëve. Rasti i investimit në “zonën bërthamë” të Peizazhit të Mbrojtur “Pishë Poro – Nartë” është shembulli më i fundit i kësaj situate.

Në këtë kontekst, qëndrimi ynë paraqitet si një analizë më e gjerë e vendimmarrjes mjedisore, e detyrimeve të Shqipërisë në procesin e integrimit europian dhe e pasojave afatgjata që sjell lejimi i zhvillimeve të reja turistike në zonat e mbrojtura.

1. NATYRA SHQIPTARE DHE INTEGRIMI NË BASHKIMIN EUROPIAN SOT

Ligji i ndryshuar dëmton natyrën dhe pengon procesin e integrimit europian. Qëndrimi i Bashkimit Europian, i publikuar në dokumentin e anëtarësimit për Grupkapitullin 4, “Axhenda e Gjelbër dhe Lidhshmëria e Qëndrueshme”, i kërkon Shqipërisë:

-Të shfuqizojë dispozitat e papajtueshme të miratuara përmes ndryshimeve në Ligjin për Zonat e Mbrojtura (Ligji nr. 21/2024);

-Të shfuqizojë Ligjin për Investimet Strategjike të vitit 2015.

Kjo e shndërron kërkesën për rishikimin e Ligjit për Zonat e Mbrojtura nga një kërkesë të shoqërisë civile në një kusht të procesit të integrimit europian.

Megjithatë, Programi i Përgjithshëm Analitik i Projektakteve për vitin 2026 nuk parashikon rishikimin e Ligjit për Zonat e Mbrojtura. Kjo ngre shqetësime serioze se ligji i kontestuar mund të vazhdojë të prodhojë pasoja konkrete dhe të pakthyeshme në zonat e mbrojtura.

Që në vitin 2006, me miratimin e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Komuniteteve Europiane me shtetet e tyre anëtare, është rënë dakord që:

“Palët do të zhvillojnë dhe forcojnë bashkëpunimin e tyre në detyrën jetike të luftës kundër degradimit të mjedisit, me qëllim promovimin e qëndrueshmërisë mjedisore.”

Njëzet vjet më vonë, zhvillimet më të fundit në zonat e mbrojtura tregojnë se vendi ka bërë hapa pas në qeverisjen mjedisore.

2. E ARDHMJA

Investimet në zonat e mbrojtura krijojnë një konflikt me kosto të lartë për të ardhmen e vendit

Shqipëria e ka kuptuar se anëtarësimi në Bashkimin Europian nuk është thjesht një objektiv politik. Ai shoqërohet me standarde, kushte dhe detyrime të qarta ligjore, institucionale, sociale dhe ekonomike.

Për një shtet anëtar, përgjegjësia ndaj acquis communautaire është shumë më e lartë dhe shoqërohet me penalitete në rastet e mosrespektimit ose moszbatimit të direktivave europiane. Kjo do të jetë edhe përgjegjësia e Shqipërisë në kuadër të objektivit për t’u bërë shtet anëtar deri në vitin 2030.

Zonat e mbrojtura përcaktohen me ligj si pasuri kombëtare. Aktualisht, të gjitha ato janë propozuar si “Zona me Interes për Komunitetin” dhe, pas anëtarësimit, do të lidhen drejtpërdrejt me rrjetin Natura 2000.

Zona “Vjosë – Nartë – Pishë Poro” është propozuar si një territor i vetëm dhe kompleks për t’u bërë një nga zonat e ardhshme Natura 2000 të Shqipërisë. Ky propozim është hartuar nga komuniteti shkencor në kuadër të projektit NaturAL, ndërsa puna shtesë për pjesë të kësaj zone po përfundon në kuadër të projektit EU4Nature.

Sipas parimeve të së drejtës mjedisore, shkatërrimi i natyrës është ose i pakthyeshëm, ose i kthyeshëm vetëm me një kosto shumë të lartë.

Lejimi i investimeve të reja (ex novo) në zonat e mbrojtura i transferon automatikisht këto investime në zonat e ardhshme Natura 2000.

Por nëse Shqipëria do të bëhet shtet anëtar i Bashkimit Europian deri në vitin 2030, kjo nënkupton se vendi do të ketë shfuqizuar dispozitat e papajtueshme të Ligjit nr. 21/2024 dhe do të ketë miratuar një ligj të ri në përputhje me parimet e IUCN-së, ndërkohë që zonat e mbrojtura në terren mund të mos përmbushin më kriteret e ruajtjes.

Në këto rrethana, si do të trajtohen investimet në turizmin elitar që mund të jenë zhvilluar tashmë brenda zonave të mbrojtura mbi bazën e ligjit aktual të kontestuar?

Për të ardhmen e një shteti anëtar, kjo situatë mund të sjellë dy pasoja serioze:

Heqjen e statusit “Zonë e Mbrojtur” për të gjitha zonat ku janë kryer investime dhe ku integriteti ekologjik dhe vlerat natyrore janë humbur;

Rrezikun që shteti shqiptar të detyrohet në të ardhmen të korrigjojë, kufizojë ose rishikojë vendimet e marra sot, duke përfshirë rikthimin e zonave në përputhje me standardet e kërkuara.

Ky do të ishte një proces me kosto të larta politike, mjedisore, sociale dhe mbi të gjitha ekonomike.

Në këtë drejtim kërkohet një përgjigje e qartë institucionale:

Cili është skenari i Qeverisë Shqiptare për zgjidhjen e konfliktit ndërmjet zhvillimeve të reja turistike në zonat e mbrojtura dhe detyrimeve që Shqipëria do të ketë si shtet i ardhshëm anëtar i Bashkimit Europian?

3. PJESËMARRJA PUBLIKE, LLOGARIDHËNIA DHE TRANSPARENCA

Zonat e mbrojtura nuk mund të ndryshohen në “heshtje institucionale” dhe pa llogaridhënie publike

Në rastin konkret të investimit të propozuar në zonën e mbrojtur “Pishë Poro – Nartë”, publiku nuk është informuar, ndërsa punimet kanë nisur pa vendosjen e një tabele informuese në terren.

Shqetësimet e qytetarëve janë adresuar vetëm politikisht, përmes deklaratave që theksojnë se nuk ekziston një projekt, ndërkohë që ka munguar komunikimi institucional dhe transparenca nga strukturat përgjegjëse.

Nga ana tjetër, ekziston një leje e lëshuar nga Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit dhe qarkullon një dokument i Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis me datë prill 2026.

Informimi dhe përfshirja e qytetarëve në vendimmarrjen mjedisore nuk janë çështje vullneti politik, por detyrim ligjor.

Strukturat shtetërore përgjegjëse kanë detyrimin të garantojnë transparencë, konsultim efektiv publik dhe shpjegim teknik që në fazat e hershme të çdo plani, programi apo projekti që prek zonat natyrore dhe veçanërisht zonat e mbrojtura.

Konventa e Aarhusit, instrumenti kryesor i demokracisë mjedisore, garanton të drejtën e publikut për informim, pjesëmarrje në vendimmarrje dhe akses në drejtësi për çështjet mjedisore.

Këto detyrime pasqyrohen gjithashtu në legjislacionin shqiptar dhe në paketën horizontale të acquis mjedisor të Bashkimit Europian.

Të marra së bashku, këto kërkesa sigurojnë që vendimmarrja mjedisore të mos dominohet nga vendime të njëanshme të një institucioni të vetëm, por të jetë e koordinuar, e konsultuar, transparente dhe e bazuar në informacion institucional.

Kjo është edhe më e rëndësishme kur bëhet fjalë për zonat e mbrojtura.

Investimi në Peizazhin e Mbrojtur “Pishë Poro – Nartë”

Pavarësisht ndryshimeve të miratuara në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, vetë ky kuadër ligjor parashikon që aktivitetet në zonat e mbrojtura mund të zhvillohen vetëm pasi të jenë marrë lejet apo miratimet përkatëse mjedisore dhe, kur kërkohet, miratimi i organit përgjegjës për mbrojtjen e zonës.

Në rastin e Peizazhit të Mbrojtur “Pishë Poro – Nartë”, rëndësia ekologjike e zonës, përfshirja e saj në listën e ligatinave me rëndësi ndërkombëtare dhe vlerat për shpendët e egër dhe migratorë kërkojnë një vlerësim të plotë, të kujdesshëm dhe transparent për çdo ndërhyrje të propozuar.

Po ashtu, ligji parashikon se pronat private të përfshira brenda zonave të mbrojtura administrohen dhe përdoren vetëm në përputhje me planin e miratuar të menaxhimit dhe zonimit.

Në kushtet kur “Pishë Poro – Nartë” ende nuk ka një plan menaxhimi në fuqi, ndërsa një plan i tillë po hartohet aktualisht në kuadër të projektit EU4Nature, ekziston detyrimi për të dhënë sqarime publike mbi bazën ligjore, procedurale dhe mjedisore mbi të cilën është mbështetur çdo vendimmarrje për zhvillime të reja në këtë zonë.

Në dritën e sa më sipër, dhe në mungesë të dokumenteve ligjore të kërkuara për aktivitetet e lejuara në zonat e mbrojtura, mbi çfarë baze Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit vendos që një zonë e mbrojtur mund të shndërrohet në zonë zhvillimi për turizëm elitar?

Publikimi i plotë dhe hap pas hapi i dokumentacionit mbi të cilin është bazuar vendimmarrja për rastin “Pishë Poro – Nartë” është një detyrim.

Heshtja institucionale dhe mungesa e transparencës nuk mund të jenë mënyra se si trajtohen zonat e mbrojtura.

Në këtë kontekst kërkojmë:

-Shfuqizimin e menjëhershëm të dispozitave të futura me Ligjin nr. 21/2024 që ndryshoi Ligjin “Për Zonat e Mbrojtura”;

-Nisjen e menjëhershme të një procesi transparent, gjithëpërfshirës dhe të mbështetur në ekspertizë për rishikimin e Ligjit nr. 81/2017 “Për Zonat e Mbrojtura”, me synimin e harmonizimit të plotë të tij me direktivat europiane;

Vendosjen e një ndalimi për dhënien e lejeve për zhvillime të reja turistike dhe infrastrukturore në zonat e mbrojtura, deri në harmonizimin e plotë të kuadrit ligjor me acquis-in e Bashkimit Europian, parimet e IUCN-së, detyrimet për ruajtjen e biodiversitetit dhe kërkesat për pjesëmarrje publike.

E mbyllim këtë komunikim duke cituar nenin 64 të Ligjit për Zonat e Mbrojtura, “Detyrimi i publikut për ruajtjen e zonave të mbrojtura”:

“Çdo person ka detyrimin të respektojë rregullat dhe kufizimet e vendosura nga administrata përgjegjëse për mbrojtjen e zonës, në përputhje me këtë ligj, kuadrin ligjor për bujqësinë, planifikimin e territorit, turizmin, trashëgiminë kulturore, qeverisjen vendore dhe institucionet e kërkimit shkencor, si dhe të mbrojë këto zona.”

Ne mbështesim të gjithë qytetarët shqiptarë që përmbushin detyrimet e tyre ligjore.

Dhe cili është skenari për përballimin e kostove që lidhen me këtë konflikt?

Peticioni në anglisht:

To: The Assembly of the Republic of Albania

Cc: H. E. Mrs. Monika Zach, Ambassador, Embassy of Austria

H. E. Mr. Albin Otruba, Ambassador, Embassy of the Slovak Republic

H. E. Mr. Christian Grønbech-Jensen, Ambassador, Embassy & Permanent Mission of Denmark in

Austria

H. E. Mr. Fédéric Meurice, Ambassador, Embassy of the Kingdom of Belgium

H. E. Mr. Gabriel Cremades Ventura, Ambassador, Embassy of the Kingdom of Spain

H. E. Mr. Ivaylo Kirov, Ambassador, Embassy of the Republic of Bulgaria

H. E. Mr. Karl Bergner, Ambassador, Embassy of the Federal Republic of Germany

H. E. Mr. Marc Hübsch, Ambassador, Embassy of the Grand Duchy of Luxembourg

H. E. Mr. Marco Alberti, Ambassador, Embassy of the Republic of Italy

H. E. Mr. Niklas Ström, Ambassador, Embassy of Sweden

H. E. Mr. Octavian Şerban, Ambassador, Embassy of România

H. E. Mr. Pavel Vacek, Ambassador, Embassy of the Czech Republic

H. E. Mr. Reinout Caspar Vos, Ambassador, Embassy of the Kingdom of the Netherlands

H. E. Mr. Zlatko Kramarić, Ambassador, Embassy of the Republic of Croatia

H. E. Mrs. Catherine Suard, Ambassador, Embassy of France

H. E. Mrs. Karin Rannu, Ambassador, Embassy of Estonia

H. E. Mrs. Lambrini Komini, Ambassador, Embassy of the Hellenic Republic in Tirana

H. E. Mrs. Ruth Huber, Ambassador, Embassy of Switzerland

H. E. Ms. Kato Kikuko, Ambassador, Embassy of Japan

H. E. Ms. Lina Skerstonaité, Ambassador, Embassy of the Republic of Lithuania

Mr. Bardhyl Minxhozi, Honorary Consulate of Finland, Tirana

Mr. Dorian Sadiku, Honorary Consul, Embassy of Portugal

Mr. Jakob Štunf, Embassy of the Republic of Slovenia

Mr. Sokol Kraja, Honorary Consul, Embassy of the Republic of Latvia

Mr. Tom Preku, Honorary Consul, Embassy of Malta, Honorary Consulate

Mr. Vladimir Avrami, Honorary Consul, Embassy of the Republic of Cyprus

Mr. Wojciech Unolt, Embassy of the Republic of Poland

Ms. Ciara O’Floinn, Embassy of Ireland

Ms. Martina Kasnyik, Embassy of Hungary

Ms. Nancy VanHorn, Deputy Chief of Mission and Chargé d’Affaires, U.S. Embassy Tirana

H. E. Mr. Michel Tarran, Ambassador, Head of the OSCE Presence in Albania

H. E. Mr. Silvio Gonzato, Ambassador, Delegation of the European Union to Albania

Mr. Gjergj Murra, Executive Director, Western Balkans Fund, Secretariat in Tirana

Mr. Boris Erg, Director, IUCN European Regional Office Mr. Massimiliano Paolucci, Country Manager for Albania, World Bank Group

Mr. Michele Ribotta, UN Women Representative in Albania

Mr. Murat Şahin, UNICEF Representative, UNICEF Albania

Ms. Ekaterina Solovova, Head of Office, European Bank for Reconstruction and Development

(EBRD) Albania

Ms. Giulia RE, Head of Office, Council of Europe Office in Tirana

Ms. Ingrid Macdonald, UN Resident Coordinator in Albania, United Nations in Albania

Ms. Randi Davis, Resident Representative, United Nations Development Programme (UNDP)

Albania

Subject:  REQUEST FOR THE REVIEW OF GOVERNMENT POLICIES ON PROTECTED AREAS IN  ALBANIA

Through this letter, we publicly address to You the request for the review of the Albanian Government’s

policies on Protected Areas.

This request follows the joint position presented by civil society organizations in 2024 regarding the

amendmentsto Law No. 81/2017 “On Protected Areas”. Despite the objections and comments submitted

by civil society, in February 2024 the Assembly approved the amended law1

.

Regrettably, we note that, as we had warned, the amendments introduced to the Law on Protected Areas

are paving the way not only for their degradation, but also for a lack of transparency in decision-making,

the bypassing of environmental decision-making structures, and violence against citizens. The case of the

investment in the “core zone” of the Protected Landscape “Pishë Poro – Nartë” 2

is the most recent case.

In this context, our position is presented as a broader analysis of environmental decision-making, Albania’s

obligationsin the European integration process, and the long-term consequences of allowing new tourism

developments in protected areas.

1) ALBANIAN NATURE AND EUROPEAN UNION INTEGRATION TODAY

The amended law destroys nature and hindersthe European Union integration process

The position of the European Union, published in the accession document3

for Cluster 4, “Green Agenda

and Sustainable Connectivity”, requires Albania to: 1) repeal the incompatible provisions adopted through

the amendments to the Law on Protected Areas (Law No. 21/2024); and 2) repeal the 2015 Law on

Strategic Investments. This transforms the review of the Law on Protected Areas from a request of civil

society into a condition for the European integration process!

1 Ligji 21/2024 “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 81/2017 ‘Për zonat e mbrojtura’”.

2 VKM nr. 694, datë 26.10.2022

3 Këshilli i Bashkimit Europian: “Qëndrimi i Përbashkët i Bashkimit Europian: Grupkapitulli 4 – Axhenda e Gjelbër dhe Ndërlidhshmëria e

Qëndrueshme, Konferenca për Anëtarësimin në Bashkimin Europian – Shqipëri, AD 15/25, CONF-ALB 12/25”. Bruksel, 12 shtator 2025.

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/AD-15-2025-INIT/en/pdf Despite this, the General Analytical Programme of Draft Acts for 20264 does not list the review of the Law

on Protected Areas. This raises serious concern that the contested law may continue to produce concrete

and irreversible consequences in protected areas.

As early as 2006, with the approval of the Stabilization and Association Agreement between the Republic

of Albania and the European Communities and their Member States, it was agreed that “the Parties shall

develop and strengthen their cooperation in the vital task of combating environmental degradation, with

a view to promoting environmental sustainability.” 5 Twenty years later, the latest developments in

protected areas show that the country has regressed in environmental governance.

2) THE FUTURE

Investments in protected areas create a costly conflict for the country’s future

Albania has understood that membership in the European Union is not merely a political objective. It is

accompanied by clear legal, institutional, social and economic standards, conditions and obligations. For

a Member State, responsibility towards the EU acquis is significantly higher and is accompanied by

penalties in cases of non-compliance or failure to implement directives. This will also be Albania’s

responsibility within the objective of becoming a Member State by 2030.

Protected areas are defined by law as national assets6

. Currently, all ofthem have been proposed as “Sites

of Community Interest” and, after accession, will be directly linked to the Natura 2000 network7

. The

“Vjosë – Nartë – Pishë Poro” area has been proposed as an entire and complex area to become one of

Albania’s future Natura 2000 sites. The proposal was put forward by the scientific community within the

framework of the NaturAL8 project, and additional work on parts of this area will be completed under the

EU4Nature project.

According to the principles of environmental right9

, the destruction of nature is either irreversible or

reversible only at a very high cost. Allowing ex novo investments10 in protected areas automatically

transfers these investments into future Natura 2000 sites. But, if Albania is to be a Member State of the

European Union by 2030, this implies that Albania will have repealed the incompatible provisions of Law

No. 21/2024 on protected areas and transposed a new law in line with IUCN principles, while the protected

areas on the ground may no longer meet conservation criteria. Under these circumstances, how will

investments in elite tourism already developed within protected areas under the current contested law be

addressed?

4 Vendim Nr. 812, datë 30.12.2025 “Për miratimin e programit të përgjithshëm analitik të projektakteve, që do të paraqiten për shqyrtim në

Këshillin e Ministrave gjatë vitit 2026”, fq.25-32

5 Neni 108 – Mjedisi : «Palët do të zhvillojnë dhe forcojnë bashkëpunimin në detyrën shumë të rëndësishme të luftës kundër degradimit

mjedisor, me synim promovimin e qëndrueshmërisë mjedisore. Bashkëpunimi përqendrohet kryesisht në fushat prioritare që lidhen me

acquis e Komunitetit për fushën e mjedisit», ratifikuar me ligjin nr. 9590, datë 27.7.2006

6. Ligji nr. 81/2017 “Përzonat e mbrojtura”, i ndryshuar

7. Ligji izonave te mbrojtura, Neni 28 – Zonat e veçanta të ruajtjes së rrjetit ekologjik të zonave me interes për komunitetin europian

8.https://www.eeas.europa.eu/delegations/albania/strengthening-national-capacity-nature-protection-%E2%80%93-preparation-natura-2000-network_en

9 Parimet në ligjin kuader nr. 10 431, date 9.6.2011, “Per mbrojtjen e mjedisit”, i ndryshuar

10 Parimet në ligjin kuader nr. 10 431, date 9.6.2011, “Per mbrojtjen e mjedisit”, i ndryshuar For the future of a Member State, this situation may lead to two serious consequences:

1. The removal of the “Protected Area” status for all areas where investments have taken place and

where ecological integrity and natural values have been lost;

2. The Albanian state risks to latter face the obligation to correct, restrict or review decisions taken

today, including restoring the areas into compliance with the required standards. This would be a

process with high political, natural, social and, above all, economic costs.

In this regard, a clear institutional response is required: What is the Albanian Government’s scenario for

resolving the conflict between new tourism developments in protected areas and the obligations Albania

will have as a future Member State? And what is the scenario for addressing the related costs?

3) PUBLIC PARTICIPATION, ACCOUNTABILITY AND TRANSPARENCY

Protected areas cannot be altered in “institutional silence” and without public accountability

In the specific case of the proposed investment in the protected area “Pishë Poro – Nartë”, the public is

not uninformed, while works started even without an information board on site. Citizens’ concerns have

been addressed only politically, through statements emphasizing that there is no project, while there has

been no institutional communication or transparency from the mandated structures. Meanwhile, there is

a permit issued by the National Council of Territory and Water, and circulates an environmental impact

assessment document dated April 2026 is circulating.

Informing and involving citizens in environmental decision-making is not a matter of political will, but alegal obligation. The responsible state structures have the duty to ensure transparency, effective public

consultation and technical explanation from the early stages of any plan, programme or project affecting

natural areas and, in particular, protected areas.

The Aarhus Convention, the main instrument of environmental democracy, guarantees the public’s right

to information, participation in decision-making and access to justice in environmental matters. These

obligations are also reflected in Albanian legislation and in the horizontal package of the EU environmental

acquis.

Taken together, these requirements ensure that environmental decision-making is not dominated by

unilateral decisions of a single institution, but is instead coordinated, institutionally informed, consulted

and transparent. This is even more important when protected areas are concerned. Investment in the Protected Landscape “Pishë Poro – Nartë”

Despite the amendments approved to the Law on Protected Areas, this legal framework itself provides that activities

in protected areas may be carried out only after the relevant environmental permits or approvals have been

obtained and, where required, the approval of the body responsible for the protection of the area has been granted.

In the case of the Protected Landscape “Pishë Poro – Nartë”, the ecological importance of the area, its inclusion in

the list of wetlands of international importance, and its values for wild and migratory birds require a full, careful and

transparent assessment of any proposed intervention. Moreover, the law provides that private properties included

within protected areas are administered and used only in accordance with the approved management plan and

zoning. In circumstances where “Pishë Poro – Nartë” does not yet have a management plan in force, but such a plan

is currently being prepared under EU4Nature, there is an obligation to provide public clarification on the legal,

procedural and environmental basis on which any decision-making for new developments in this area has relied.

In light of the above, and in the absence of the legal documents required for activities permitted in

protected areas, on what basis does the National Council of Territory and Water decide that a protected

area may be turned into an area for elite tourism11 development?

The full, step-by-step publication of the documentation on which decision-making in the “Pishë Poro –

Nartë” case has been based is an obligation. Institutional silence and lack of transparency cannot be the

way protected areas are treated.

In this context, we request the following:

1. The immediate repeal of the provisions introduced by Law No. 21/2024 amending the Law “On

Protected Areas”;

2. The immediate launch of a transparent, inclusive and expert-based process for the review of Law

No. 81/2017 “On Protected Areas”, with the aim of fully aligning it with the European Directives;

11 Term “pa përkufizim ligjor poi përdorur në Strategjinë e Turizmit 2025–2030 3. The establishment of a ban of permits for new tourism and infrastructure developments in

protected areas, until the legal framework is fully aligned with the EU acquis, IUCN principles,

biodiversity conservation obligations and public participation requirements.

We close our communication by quoting Article 64 of the Law on Protected Areas, “The obligation of the

public to preserve protected areas”: “Everyone has the obligation to respect the rules and restrictions

established by the administration responsible for the protection of the area, which are in accordance with

this law, the legal framework on agriculture, territorial planning, tourism, cultural heritage, local

governance and scientific research institutes, and to protect these areas.”

We support all Albanian citizens who fulfil their legal obligations.

Contact:

[email protected] +355 672030710

With trust,

Civil society organizations in alphabetic order:

1. Act for Society, Tiranë

2. Akademia e Integrimit Europian dhe Negociatave (AIEN), Tiranë

3. AKSION Plus, Tiranë

4. All Green Center, Tiranë

5. Apathy H.A.N.A – Lezhë

6. Ardhmëria Euro Atlantike, Pogradec

7. CELIM Shqipëri

8. CELS Albania -Qendra e Shërbimeve Ligjore Evropiane, Tiranë

9. Child Rights Centre Albania (CRCA), Tiranë

10. CLE – Centre for Legal Empowerment, Tiranë

11. COSV Albania

12. Dhoma Ekonomike e Gruas(WECA), Tiranë

13. Drejtësi Sociale, Tiranë

14. EcoDesign and Management Institute (EDMI), Tiranë

15. ECO-Partnersfor Sustainable Development, Tiranë

16. Edu Media, Shkodër

17. Education For Change Centre, Tiranë

18. EKO Mendje, Tiranë

19. Engim, Fier

20. Epoka e Re, Fier

21. EuroPartners Development, Tiranë

22. Fondacioni Down Syndrome Albania, Tiranë 23. Fondacioni Shqiptar për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara, Tiranë

24. Forumi i Mendimit të Lirë, Tiranë

25. Forumi Shqiptar i Liqenit të Shkodrës, Shkodër

26. Green Vizion, Vlorë

27. Grupi i Aktivisteve Rurale të Dibrës-GARD, Dibër

28. Hand to Hand Against Nation

29. Horizont EU, Lushnje

30. IDIA, Tiranë

31. ILIRIA, Tiranë

32. Impakt Inkubator, Tiranë

33. Institute for Nature Conservation in Albania (INCA), Tiranë

34. Institute of Romani Culture in Albania (IRCA), Tiranë

35. Instituti i Politikave të Qendrueshme, Tiranë

36. Instituti për Kontratën Shoqërore, Tiranë

37. Instituti Shqiptar për Studime Ligjore dhe Territoriale, Tiranë

38. Klubi Ekologjik, Elbasan

39. Kongresi Rinor Kombëtar, Tiranë

40. LUMI – Lëvizja për Ujërat Mjedisin dhe Integrimin, Tiranë

41. Mbro Traditën, Krijo të Ardhmen, Tiranë

42. NECI Albania

43. New Bridges, Berat

44. NGO ENVIO, Tiranë

45. Nisma për Ndryshim Shoqëror ARSIS, Tiranë

46. North Green Association, Tiranë

47. Opportunity Balance and Overcoming, Rrëshen

48. Organizata Rreze Shprese, Shkoder

49. Partnerët Shqipëri për Ndryshim dhe Zhvillim, Tiranë

50. Përtej Barrierave, Tiranë

51. Qendra Aleanca Gjinore për Zhvillim, Tiranë

52. Qendra Burimore e Mjedisit në Shqipëri (REC)

53. Qendra Durrësi Aktiv, Durrës

54. Qendra e Gruas “Hapa të Lehtë”, Shkodër

55. Qendra e Informacionit Aarhus, Shkodër

56. Qëndra e Nismave Qytetare për Mbrojtjen e Mjedisit, Tiranë

57. Qendra Kulturore Mediatike Antigonea, Gjirokaster

58. Qendra Mjedisore EDEN, Tiranë

59. Qendra Mjedisore për Mbrojtje, Edukim dhe Rehabilitim (Qendra EPER), Shkodër

60. Qendra Mjedisore për Studime dhe Zbatime, Librazhd

61. Qendra Network Albania, Diber

62. Qendra për Advokim Social, Tiranë

63. Qendra për Drejtësi Gjinore në Shqipëri

64. Qendra për Popullsinë dhe Zhvillimin (ACPD), Tiranë 65. Qendra per Zhvillim Ekonomik dhe Marrdhënie Ndërkombëtare, Tiranë

66. Qendra për Zhvillim Komunitar “Sot për të Ardhmen”, Tiranë

67. Qendra Rinore Trokitje, Shkodër

68. Qendra Shërbimi Ligjor Falas Tiranë

69. Qendra Shqiptare e Inteligjencës Artificiale (AI Albania), Tiranë

70. Qendra Shqiptare për Kërkime Ekonomike (ACER), Tiranë

71. Qendra Shqiptare per Zhvillimin e Familjes, Tiranë

72. Qendra Shqiptare YMCA

73. Reinforce Sustainability (RESU), Tiranë

74. Resurset në Zhvillim, Shkodër

75. Rrjeti Ballkanik për Gazetarinë Investigative Shqipëri (BIRN)

76. Rrjeti i Profesionistëve të Rinj, Tiranë

77. Sërish Horizont, Shkodër

78. SHERM Albania, Dibër

79. Shoqata “Unë, Gruaja” Pogradec

80. Shoqata “Qëndra Sociale në Ndihmë të Njerëzve në Nevojë”, Fushë-Arrëz

81. Shoqata “SEBASTIA”, Kurbin

82. Shoqata Alpin, Bajram Curri

83. Shoqata Internacionale për Solidaritetin, Tiranë

84. Shoqata LDA Europe, Tiranë

85. Shoqata Multifunksionale për Kulturë, Edukim dhe Zhvillim, Gjirokastër

86. Shpresa për të ardhmen, Tiranë

87. Sindikata e Psikologëve dhe Punonjësve Social, Tiranë

88. Social Education for Environment Protection (SEEP), Vlorë

89. Trajnerë në Edukim, Shkodër

90. Udhetim i Lirë, Durrës

91. UNPLGD, Tiranë

92. Voice of Roma in Albania

93. Volontariato Internazionale per lo Sviluppo (VIS Albania), Tiranë

94. Well Point, Shkodër

95. Wild Albania Centre, Tiranë

96. Your Strong Voice, Vlorë