GAZETA E LONDRES – Rënia e naftës ringjall shpresat për stabilizimin e tregjeve, por paqja në Hormuz mbetet ende e brishtë
Analizë
Tregjet ndërkombëtare të energjisë reaguan menjëherë ndaj sinjaleve pozitive që vijnë nga Uashingtoni dhe Lindja e Mesme. Vetëm deklaratat se negociatat për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit kanë bërë përparim mjaftuan që çmimi i naftës të binte ndjeshëm, duke dëshmuar edhe një herë se gjeopolitika mbetet faktori më i rëndësishëm në përcaktimin e kostos së energjisë në botë.
Megjithatë, përvoja e muajve të fundit tregon se optimizmi duhet të shoqërohet me kujdes. Çdo përparim diplomatik është pasuar nga pengesa të reja dhe çdo tension i ri ka sjellë luhatje të forta në tregjet financiare dhe rritje të menjëhershme të çmimeve të karburanteve.
Çmimet bien pas sinjaleve nga SHBA
Çmimet e naftës ranë në nivelin më të ulët të tre javëve të fundit, pasi Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, dhe Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, njoftuan se negociatat për rikthimin e lëvizjes së lirë të anijeve në Ngushticën e Hormuzit kanë bërë përparim.
Nafta Brent, standardi ndërkombëtar i referencës, humbi afro 5% të vlerës, duke zbritur nën 80 dollarë për fuçi. Edhe nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) ra me më shumë se 5%, në rreth 76 dollarë për fuçi, niveli më i ulët që prej 13 korrikut.
Rubio deklaroi se bisedimet me Iranin dhe Omanin po ecin përpara dhe se shpreson që një marrëveshje të arrihet së shpejti.
Nga ana tjetër, Scott Bessent u shpreh se ekziston mundësia që marrëveshja të finalizohet brenda pak ditësh, duke garantuar lirinë e lundrimit në një nga rrugët më të rëndësishme detare të botës.
Irani mohon negociatat direkte
Pavarësisht deklaratave optimiste nga Uashingtoni, Teherani këmbëngul se nuk po zhvillon negociata të drejtpërdrejta me Shtetet e Bashkuara.
Autoritetet iraniane kanë bërë të ditur se kontaktet po zhvillohen përmes Omanit, ndërsa Katari vazhdon përpjekjet diplomatike për të afruar palët, edhe pse aktualisht nuk ka bisedime të drejtpërdrejta të planifikuara.
Kjo tregon se rruga drejt një marrëveshjeje mbetet e ndërlikuar dhe se ende ekzistojnë pengesa politike që mund të ndikojnë në ecurinë e negociatave.
Pse Hormuzi është kaq i rëndësishëm?
Ngushtica e Hormuzit është arteria kryesore e furnizimit botëror me energji. Përmes saj kalon rreth 20 për qind e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm që tregtohet çdo ditë në botë.
Çdo kufizim i lundrimit në këtë zonë krijon menjëherë frikë për mungesë furnizimi, gjë që shtyn çmimet e naftës dhe të karburanteve në rritje.
Efektet në ekonomi dhe te konsumatorët
Konflikti ka ndikuar drejtpërdrejt në xhepat e qytetarëve.
Në Mbretërinë e Bashkuar, çmimi mesatar i benzinës ka arritur rreth 1.60 paund për litër, ndërsa në Shtetet e Bashkuara benzina kushton mbi 4 dollarë për gallon.
Në kulmin e krizës, çmimi i naftës kishte kaluar 120 dollarë për fuçi, duke rritur kostot e transportit, prodhimit dhe të mallrave të konsumit.
Nga ana tjetër, kompanitë e mëdha të energjisë si BP, Shell, Chevron dhe Exxon Mobil kanë përfituar nga çmimet e larta, duke raportuar fitime shumë të mëdha gjatë kësaj periudhe.
Reagimi i Donald Trump
Presidenti Donald Trump deklaroi se Irani ka “mundësinë e fundit” për të arritur një marrëveshje që do të lejojë rifillimin e transportit tregtar në Ngushticën e Hormuzit.
Ai bëri të ditur gjithashtu se kishte pezulluar sulme ushtarake të planifikuara ndaj Iranit për t’i dhënë një shans diplomacisë.
Deklaratat e tij, së bashku me sinjalet për përparim në negociata, ndikuan pozitivisht edhe në bursat amerikane, të cilat u rritën gjatë së martës.
A do të ulen çmimet e karburanteve?
Rënia e çmimit të naftës është një sinjal pozitiv për tregjet, por nuk do të thotë domosdoshmërisht se konsumatorët do të ndiejnë menjëherë ulje në çmimet e karburanteve.
Nëse arrihet një marrëveshje e qëndrueshme dhe lundrimi në Ngushticën e Hormuzit normalizohet, presioni mbi tregjet mund të zbutet gradualisht. Por nëse negociatat dështojnë ose konflikti përshkallëzohet sërish, çmimet mund të rikthehen shpejt në nivele shumë më të larta.
Për këtë arsye, investitorët dhe qeveritë po ndjekin me vëmendje çdo zhvillim diplomatik. Fati i një ngushtice të vetme vazhdon të ndikojë jo vetëm ekonominë globale, por edhe çmimin që miliona qytetarë paguajnë çdo ditë për të mbushur rezervuarin e automjeteve të tyre.
