GAZETA E LONDRES – Zelenksy mund ti jap fund luftës në Ukrainë thotë Trump
Donald Trump thotë se Volodymyr Zelensky mund t’i japë fund luftës së Rusisë “nëse dëshiron”, por përjashton mundësinë e anëtarësimit të Ukrainës në NATO si pjesë e një marrëveshjeje paqeje.
Presidenti amerikan thotë gjithashtu se Ukraina nuk do të jetë në gjendje të rimarrë gadishullin e Krimesë , të aneksuar në mënyrë të paligjshme nga Moska në vitin 2014.
Kjo vjen ndërsa presidenti ukrainas zbarkon në SHBA për bisedime në Shtëpinë e Bardhë mbi të ardhmen e Ukrainës, të shoqëruar nga disa udhëheqës kryesorë të BE-së.
I dërguari special i Trump thotë se Vladimir Putin ka rënë dakord për garanci “të forta” sigurie për Ukrainën, duke përfshirë një marrëveshje të mundshme mbrojtëse në stilin e NATO-s . Zelensky e përshkruan ofertën e garancisë së sigurisë të SHBA-së si “historike”.
Është mjaft e mundur që takimi i sotëm në Shtëpinë e Bardhë të jetë edhe më i rëndësishëm për të ardhmen e Ukrainës sesa samiti SHBA-Rusi i së premtes së kaluar në Alaska.
Ndërkohë, forcat ruse vazhdojnë të lëvizin ngadalë përpara në Ukrainën lindore , ndërsa sulmet ajrore kanë vrarë të paktën pesë persona gjatë natës.
Çfarë nënkuptohet me ‘garanci sigurie’?
Steve Witkoff, i dërguari special i Donald Trump, i cili ishte në Alaska të premten, u tha mediave amerikane dje se Rusia ka rënë dakord t’i lejojë SHBA-së dhe Evropës t’i japin Ukrainës garanci “të forta” sigurie, si pjesë e një marrëveshjeje të mundshme paqeje.
Por ende nuk është e qartë se çfarë forme do të marrin këto garanci.
Witkoff i tha CNN se në samitin e Alaskës u ra dakord që SHBA-ja dhe Evropa mund të “ofronin në mënyrë efektive një gjuhë të ngjashme me Nenin 5 për të mbuluar një garanci sigurie”.
Neni 5 është marrëveshja e NATO-s që përcakton se një sulm i armatosur ndaj një vendi anëtar konsiderohet sulm ndaj të gjithë 32 anëtarëve të tij. Klauzola e famshme thotë se vendet e NATO-s do të vijnë në mbrojtje të një aleati që sulmohet.
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, e përshkroi ofertën e garancisë së sigurisë nga SHBA-të si “historike”.
I ashtuquajturi “koalicion i të vullnetshëmve” – një grup aleatësh të Ukrainës, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Francën dhe Gjermaninë – janë zotuar të mbrojnë paqen në Ukrainë sapo ajo të arrihet.
Ky grup ka sugjeruar se do të vendosë atë që qeveria britanike e ka përshkruar si një “forcë sigurie” sapo të mbarojë lufta, të cilën Downing Street tha se do të “ndihmojë në sigurimin e qiejve dhe deteve të Ukrainës dhe në rigjenerimin e forcave të armatosura të Ukrainës”.
Por, mbetet e paqartë se nga çfarë ose nga kush do të përbëhet saktësisht një forcë e tillë.
Me sa duket, anëtarësimi në NATO është jashtë diskutimit për Ukrainën.
Presidenti Donald Trump nuk mund të kishte qenë më i qartë në postimin e tij në rrjetet sociale, duke e përjashtuar atë me shkronja të mëdha, sikur për të theksuar këtë pikë.
Ajo që po ofrohet në vend të kësaj është një lloj garancie sigurie e mbështetur nga SHBA-ja, e cila do të përsëriste efektet e mbrojtjes kolektive të Nenit 5 të NATO-s, pa e pranuar në fakt Ukrainën në aleancë.
Duke folur mbrëmë, i dërguari ndërkombëtar i Trump, Steve Witkoff, tha: “Shtetet e Bashkuara janë potencialisht të përgatitura të jenë në gjendje të japin garanci sigurie sipas Nenit 5, por jo nga NATO, direkt nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera evropiane. Kjo është e madhe. Dua të them, me të vërtetë e madhe.”
Ai vazhdoi duke thënë se ky plan kishte miratimin e Kremlinit, “hera e parë që dëgjonim rusët të bien dakord me këtë”.
Ndërkohë që është sigurisht një zhvillim potencialisht i rëndësishëm në këtë luftë, Witkoff ka vetëm gjysmë të drejtë në pikën e tij të fundit.
Në vitin 1994, SHBA-të, Mbretëria e Bashkuar dhe Rusia nënshkruan atë që u njoh si Memorandumi i Budapestit. Ishte pjesë e përpjekjeve për ta bindur Ukrainën, së bashku me ish-anëtarët e tjerë të Bashkimit Sovjetik që u shemb së fundmi, të hiqnin dorë nga armët e tyre bërthamore.
Në këmbim, të tre fuqitë do të ofronin garanci sigurie për Ukrainën, duke ndaluar përdorimin e forcës ushtarake ose shtrëngimin ekonomik. Më pak se 20 vjet më vonë, memorandumi u shkatërrua.
Rusia mori Gadishullin e Krimesë në vitin 2014, duke i dhënë fund një serie ngjarjesh që çuan në takimin e sotëm në Shtëpinë e Bardhë.
Sigurisht, dështimi i një garancie sigurie nuk do të thotë se ato nuk mund të funksionojnë. Sigurisht, Trump do t’i japë më shumë rëndësi një dokumenti që mban firmën e tij sesa diçkaje të nënshkruar nga një paraardhës.
Megjithatë, kjo ofron një mësim nga historia për Ukrainën, një mësim për të cilin ata do të jenë të vetëdijshëm me dhimbje.
