GAZETA E LONDRES – Bllokada që rrezikon të ndezë Lindjen e Mesme
Vendimi i Donald Trump për të vendosur një bllokadë detare ndaj Iran nuk është thjesht një lëvizje taktike në një konflikt të gjatë, është një akt me potencial të lartë për përshkallëzim që mund të riformësojë ekuilibrat në Lindjen e Mesme dhe më gjerë. Historia ka treguar se bllokadat detare rrallëherë mbeten instrumente presioni pa pasoja; ato janë, në thelb, prag lufte.
Retorika e presidentit amerikan nga njëra anë duke pretenduar se Teherani “dëshiron shumë fort një marrëveshje”, dhe nga ana tjetër duke kërcënuar me eliminim të menjëhershëm çdo anijeje që i afrohet perimetrit të bllokadës, pasqyron një strategji të dyfishtë: presion maksimal i kombinuar me ofertë negociuese. Por ky është një ekuilibër i brishtë. Në praktikë, një incident i vetëm në det mund të mjaftojë për të kaluar nga presioni në përplasje të drejtpërdrejtë ushtarake.
Reagimi i Iran, i cili refuzon të “dorëzohet para kërcënimeve”, është po aq i parashikueshëm sa edhe i rrezikshëm. Për një regjim që e ndërton legjitimitetin e tij edhe mbi rezistencën ndaj ndikimit të jashtëm, çdo tërheqje nën presion amerikan do të perceptohej si dobësi strategjike. Kjo e bën kompromisin politik shumë më të vështirë, pavarësisht deklaratave për gatishmëri për marrëveshje.
Ndërkohë, paralajmërimi i Mbretërisë së Bashkuar Maritime Trade Operations për rritje të pranisë ushtarake dhe kontrolleve ndaj anijeve civile tregon se kriza nuk është më thjesht retorike. Ajo ka hyrë në fazën operacionale. Dhe kur aktiviteti ushtarak ndërthuret me një nga korridoret më të rëndësishme të tregtisë globale, rreziku nuk kufizohet vetëm në dy shtete, ai prek zinxhirët furnizues, çmimet e energjisë dhe stabilitetin ekonomik ndërkombëtar.
Në këtë sfond, dështimi i bisedimeve të fundit është ndoshta elementi më shqetësues. Akuzat reciproke, Uashingtoni që kërkon heqjen dorë nga ambiciet bërthamore dhe Teherani që flet për “zhvendosje të objektivave,” tregojnë mungesë besimi strukturore. Dhe pa besim, çdo negociatë shndërrohet në një ushtrim retorik, jo në një proces real zgjidhjeje.
Edhe ndërhyrjet morale, si ajo e Papës, që refuzon të hyjë në debat politik me presidentin amerikan, nxjerrin në pah një boshllëk më të madh: mungesën e një zëri ndërkombëtar unifikues që mund të ulë tensionet. Kur diplomacia zëvendësohet nga deklarata publike dhe kërcënime, hapësira për ndërmjetësim zvogëlohet ndjeshëm.
Në fund, pyetja thelbësore nuk është nëse kjo bllokadë do të detyrojë Iranin të negociojë. Pyetja është nëse bota mund të përballojë pasojat e një gabimi të vetëm në një zonë tashmë të mbingarkuar me tensione. Sepse historia e konflikteve na mëson një gjë të thjeshtë: luftërat rrallë fillojnë me vendime të mëdha, por shpesh me llogaritje të gabuara.
