GAZETA E LONDRES – Lista Studentore në Serbi: Afër BE-së dhe SHBA-së, por pa hequr dorë nga Rusia dhe Kina
BEOGRAD, 26 tetor 2026 – Lista Studentore në Serbi, e dalë nga protestat kundër korrupsionit, synon të riorientojë diplomacinë e vendit drejt një bashkëpunimi më të thellë me Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara, pa shkëputur lidhjet tradicionale me Rusinë dhe Kinën. Megjithatë, programi i saj parashikon vazhdimin e politikës kundërshtuese ndaj pavarësisë së Kosovës dhe ruajtjen e neutralitetit ushtarak.
Sipas rezultateve preliminare të zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit, lista pritet të ketë mandate të mjaftueshme për të formuar qeverinë pa partnerë koalicioni. Përbërja e saj përfshin profesionistë nga fusha të ndryshme, ndërsa emri i kandidatit për kryeministër ende nuk është bërë i ditur.
Kosova, vija e kuqe e politikës së jashtme
Në raport me Kosovën, Lista Studentore nuk parashikon ndryshim thelbësor të qëndrimit tradicional të Beogradit. Ajo kundërshton pavarësinë e Kosovës dhe anëtarësimin e saj në organizata ndërkombëtare, duke iu referuar Kushtetutës së Serbisë dhe Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Programi kërkon gjithashtu shqyrtimin e kushtetutshmërisë së marrëveshjeve të arritura dhe paralajmëron përgjegjësi penale për zyrtarët që mund të kenë shkelur ligjin. Megjithatë, nuk përcakton se cilat marrëveshje do të rishikohen dhe çfarë pasojash do të kishte kjo për dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Për serbët në Kosovë, lista kërkon autonomi sa më të gjerë, lidhje administrative ndërmjet vendbanimeve me shumicë serbe dhe mbrojtjen e institucioneve arsimore, shëndetësore e kulturore, si dhe të pronës së Kishës Ortodokse Serbe.
Rusia dhe Kina, partnerë strategjikë
Lista Studentore nuk mbështet vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë dhe synon ruajtjen e partneritetit me Moskën, veçanërisht në çështjet që lidhen me integritetin territorial të Serbisë. Ajo shpreh njëkohësisht mbështetje për integritetin territorial të Ukrainës dhe zgjidhjen paqësore të luftës, por pa propozuar masa konkrete.
Edhe me Kinën synohet zgjerimi i partneritetit strategjik, përfshirë investimet në infrastrukturë, industri dhe teknologji të avancuar. Lista kërkon, megjithatë, që projektet kineze të respektojnë ligjet serbe, standardet mjedisore dhe të drejtat e punëtorëve.
BE-ja dhe SHBA-ja, bashkëpunim më i thellë
Bashkimi Evropian cilësohet si partneri më i rëndësishëm ekonomik i Serbisë. Lista premton reforma në drejtësi, mbrojtjen e të drejtave themelore dhe përmirësimin e standardeve të sundimit të ligjit, me synimin për të përparuar në procesin e anëtarësimit.
Në raport me SHBA-në, programi parashikon zgjerimin e bashkëpunimit në energji, transport, telekomunikacion, inteligjencë artificiale dhe mbrojtje, si dhe rritjen e investimeve. Këto synime do të ndiqen paralelisht me ruajtjen e neutralitetit ushtarak të Serbisë.
Diplomaci pa nepotizëm dhe marrëdhënie më të qëndrueshme rajonale
Një nga premtimet kryesore të listës është reformimi i diplomacisë serbe, përmes ndërprerjes së emërimeve partiake dhe nepotizmit, si dhe përzgjedhjes së diplomatëve mbi bazën e profesionalizmit dhe meritës.
Në rajon, programi mbështet marrëdhënie të mira fqinjësore, por i kushton rëndësi të veçantë mbrojtjes së kompetencave kushtetuese të Republikës Sërpska në Bosnje e Hercegovinë. Për Malin e Zi dhe Kroacinë, theksi vihet te të drejtat e pakicës serbe.
Sa i përket Gazës, lista premton rritjen e ndihmës humanitare për palestinezët dhe kundërshton atë që programi e cilëson si përpjekje sistematike për shkatërrimin e popullit palestinez.
Një politikë e jashtme mes Perëndimit dhe Lindjes
Programi i Listës Studentore paraqet një përpjekje për të kombinuar afrimin ekonomik dhe institucional me Perëndimin me ruajtjen e partneriteteve me Rusinë dhe Kinën. Megjithatë, qëndrimi i saj ndaj Kosovës, refuzimi i sanksioneve ndaj Moskës dhe mbështetja për Republikën Sërpska tregojnë se disa nga vijat kryesore të politikës së jashtme serbe nuk pritet të ndryshojnë lehtë.
Sfidë për qeverinë e ardhshme do të jetë shndërrimi i premtimeve për reforma dhe luftë kundër korrupsionit në politika konkrete, pa përkeqësuar marrëdhëniet me partnerët perëndimorë dhe pa hequr dorë nga aleancat tradicionale të Beogradit.
