GAZETA E LONDRES – Franca zgjohet mes rrënojave pas një nate trazirash dhe dhune
Parisi dhe qytete të tjera franceze u gdhinë të dielën me vitrina të shkatërruara, automjete të djegura dhe rrugë të mbushura me xhama e mbeturina, pas një dite protestash masive dhe përleshjesh të dhunshme.
Policia arrestoi rreth 1.800 persona gjatë ditës së shtunë, ndërsa afërsisht 550.000 demonstrues dolën në rrugët e Francës për të protestuar kundër rritjes së çmimeve të karburanteve, kostos së lartë të jetesës dhe përkeqësimit të shërbimeve publike, veçanërisht në arsim.
Megjithëse pjesa më e madhe e protestave ishte paqësore, grupe të ndryshme protestuesish, disa prej tyre të veshur me të zeza dhe me fytyrat e mbuluara me maska e balaklava, shkaktuan incidente të rënda në Paris, Marsejë dhe qytete të tjera. Disa prej tyre u vunë flakën automjeteve dhe ndërtesave, ndërsa në disa zona u regjistruan plaçkitje të shumta.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, pritej t’i drejtohej kombit të dielën në orën 20:00, sipas orës lokale, pas asaj që është përshkruar si një nga shpërthimet më të rënda të trazirave në historinë moderne të Francës.
Përleshje me policinë dhe skena dhune në Paris
Në kryeqytetin francez, protestuesit u përleshën me forcat e policisë së trazirave, të cilat përdorën gaz lotsjellës dhe topa uji për të shpërndarë turmat. Gjatë ditës, grupe të ndryshme ndezën zjarre në rrugë dhe dogjën automjete. Të paktën një restorant u përfshi nga flakët, ndërsa gazetarët e BBC-së dëshmuan përleshje mes grupeve të ndryshme.
Policia e trazirave u filmua duke ndërhyrë me forcë në një turmë në qendër të Parisit, ku disa persona u goditën me shkopinj gome.
«Është sikur kemi përjetuar një luftë», u shpreh për agjencinë e lajmeve AFP banori i Parisit, Mehmet Ozeden.
Një tjetër banore, Anita GrasIt, e përshkroi situatën si «të tmerrshme», duke shprehur tronditjen e saj përballë grupeve të të rinjve që, sipas saj, «po shkatërronin gjithçka».
Një banore e zonës, e identifikuar vetëm me emrin Maryse, i tha BBC-së se plaçkitësit mbanin me krenari shporta supermarketesh të mbushura me mallra të vjedhura dhe qeshnin me veprimet e tyre.
Dhuna nuk u kufizua vetëm në Paris. Në Marsejë, protestuesit hynë me forcë në ndërtesën e bashkisë, duke përdorur një gardh metalik për të goditur hyrjen. Në Lille, sipas policisë, një restorant i rrjetit McDonald’s u dogj, ndërsa një dyqan i kompanisë Apple u sulmua dhe u plaçkit.
Ministria e Brendshme franceze njoftoi se më shumë se 500 efektivë policie, xhandarë dhe zjarrfikës u plagosën gjatë trazirave të së shtunës.
Ndërkohë, Federata e Pakicës dhe Tregtisë raportoi se rreth 1.500 dyqane dhe biznese tregtare pësuan dëme.
Pamje shkatërrimi në rrugët e kryeqytetit
Të dielën në mëngjes, banorët e Parisit u përballën me pasojat e dhunës së një nate më parë. Vitrinat e dyqaneve të markave të njohura ndërkombëtare, përfshirë Ralph Lauren, Gucci dhe Versace, ishin thyer plotësisht.
Pronarët dhe punonjësit e dyqaneve dolën herët në rrugë me fshesa, duke mbledhur copat e xhamit dhe duke nisur pastrimin e ambienteve të dëmtuara. Ndërkohë, kamionët e pastrimit vazhduan punën për largimin e mbeturinave nga rrugët kryesore.
Muret dhe fasadat e shumë dyqaneve ishin mbuluar me grafiti, ku ndër të tjera lexohej: «Taksoni të pasurit» dhe «Hajini të pasurit».
Pranë sheshit Place de la République, një ekip i BBC-së vizitoi një dyqan veshjesh që ishte plaçkitur plotësisht. Rroba, mobilie dhe sende të tjera ishin shpërndarë në të gjithë dyshemenë.
Pronari i dyqanit, i cili kërkoi të mbetej anonim, tha se kishte parë përmes kamerave të sigurisë grabitësit që qëndruan brenda për më shumë se një orë e gjysmë. Sipas tij, gjatë kësaj kohe nuk kishte parë asnjë efektiv policie të ndërhynte.
Ai shprehu bindjen se personat që kishin plaçkitur biznesin e tij nuk ishin demonstrues të vërtetë, të shqetësuar për gjendjen e shkollave apo rritjen e kostos së jetesës, por individë që po shfrytëzonin protestat për të kryer vjedhje.
Në të njëjtën zonë, furra e bukës Good Vibes kishte mbetur me xhamat e thyer plotësisht. Ndërsa në dyqanin e verërave Nicolas, të gjitha shishet ishin vjedhur ose thyer, duke përhapur erën e alkoolit në rrugët përreth.
Pamjet e kamerave të sigurisë, të transmetuara nga televizioni francez Channel 2, treguan grupe adoleshentësh, kryesisht me fytyra të mbuluara, duke marrë produkte nga raftet e një dyqani që tregton telefona celularë.
Protestat studentore dhe pakënaqësia sociale
Protestat studentore në Francë kanë mobilizuar qindra mijëra njerëz që prej nisjes së tyre në fund të muajit të kaluar.
Demonstruesit kërkojnë më shumë investime në arsim, duke denoncuar mungesën e mësuesve dhe personelit mbështetës, mbipopullimin e klasave dhe gjendjen e amortizuar të ndërtesave shkollore.
Ministri i Brendshëm francez, Laurent Nuñez, deklaroi se demonstrimi është një e drejtë themelore, por dënoi atë që e cilësoi si shpërthime dhune të shkaktuara nga «disa mijëra individë të së majtës ekstreme», të cilët, sipas tij, kishin si objektiv ndërtesat publike dhe përplasjen me policinë.
Më vonë, sipas ministrit, këtyre grupeve iu bashkuan edhe persona që shfrytëzuan situatën për të plaçkitur biznese në qytete të ndryshme të Francës.
Ndërtesa publike të djegura dhe dëme të rënda në qytete të tjera
Në Lion, kryebashkiaku Grégory Doucet e cilësoi djegien e zyrës turistike të qytetit si «një tragjedi».
Në një prononcim për televizionin francez BFMTV, ai tha se ngjarja ishte veçanërisht e dhimbshme, pasi bëhej fjalë për një ndërtesë historike, simbolike dhe të njohur të qytetit.
Policia lokale deklaroi se disa «individë armiqësorë» penguan zjarrfikësit të ndërhynin në mënyrë të sigurt për shuarjen e flakëve.
Edhe në Limoges, zjarrfikësit u përballën me një zjarr të madh në ndërtesën e bashkisë, ku një pjesë e saj u shemb. Autoritetet vendore e përshkruan godinën si shumë të dëmtuar.
Prefekti i departamentit Haute-Vienne, Maurice Barate, tha se ndërtesës 143-vjeçare i ishte vënë zjarri qëllimisht, duke e cilësuar grupin përgjegjës si «një hordhi të egër».
Në qytetin juglindor të Saint-Étienne, një i ri humbi dorën pas shpërthimit të një mjeti të vogël shpërthyes, njoftoi në rrjetet sociale kryebashkiaku Régis Juanico.
«Një tragjedi e tillë nuk duhej të kishte ndodhur kurrë», deklaroi ai.
Ministria e Brendshme franceze bëri të ditur se protestat e së shtunës u shoqëruan me akte të qëllimshme dhune nga individë të maskuar në disa zona të vendit, përfshirë Parisin, Marsejën, Rennes, Tuluzën dhe qytetin perëndimor të Angers.
Dëmtime të ndërtesave dhe pronave publike u raportuan gjithashtu në Grenoble, Avignon, Pau, Montpellier dhe Valence.
Franca përballet kështu me pasojat e një vale të rëndë trazirash, ku pakënaqësia sociale dhe protestat për shërbimet publike u shoqëruan me akte shkatërrimi, plaçkitjeje dhe dhune, duke lënë pas dëme të mëdha materiale dhe një klimë të fortë pasigurie.
